EKOKARDİYOGRAFİ NEDİR?
Ekokardiyografi kısa ve yaygın ismiyle EKO, kalbin ultrasonudur. Yani karın için nasıl ultrason yapılıyor ise, kalbin ultrason ile görüntülenmesine EKO denir. Bilindiği gibi ultrasonda yani eko işleminde radyasyon yoktur, yalnızca ses enerjisi kullanılır. Tabi bu ses enerjisi kulağın duyma seviyesinden farklıdır, bu nedenle işlem yapılırken kulağı rahatsız eden bir ses duyulmaz.
EKO KİMLERE YAPILABİLİR, KİMLERE YAPILAMAZ?
Eko radyasyon yaymaz, bu nedenle her yaşta hastaya ve gebelere rahatça uygulanabilir. Eko yapılması için hastanın hastaneye gitmeye ihtiyacı yoktur. Ofis, muayenehane, poliklinik gibi ortamlarda da eko yapılabilir.
EKO NASIL YAPILIR?
Hasta veya eko yapılacak kişi belinden üzerindeki giysileri çıkarır. Önce sırt üstü sedyeye yatar. Doktor eko cihazını hastanın yanına getirir. Eko cihazındaki prob denen, hastaya dokunan cihazın üzerine jel sürer. Bu jel, prob ile cilt arasındaki iletişimi artırdığından görüntü çok daha güzel ortaya çıkar. Hasta daha sonra doktorun isteğine göre sola dönerek yatar ve bu sırada doktor prob ile hastanın kalbinin görüntüsünü eko cihazındaki monitörden takip eder.
EKO İLE KALPTE NE İNCELENİR?
Önce kalbin performansı ölçülür. Kalbin performansı, eko raporunda EJEKSİYON FRAKSİYON yani EF diye yazılır ve YÜZDE olarak belirtilir. Normal değeri %65-75 arasındadır. Yani kalbin gücü anlamındadır. Kalp kaslarının nasıl çalıştığı, vücuda nasıl kan pompaladığı görülür. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, raporu inceleyen doktor olmayan kişiler normal EF nin %100 olacağını sanır ki bu yanlıştır.
Kalp kasları incelenirken hastanın daha önce kalp krizi geçirip geçirmediği ve daha önce kalp kası hastalığı geçirip geçirmediği anlaşılır. Bu durumda kalbin o bölümü normal kasılmaz ve bu duruma SEGMENTER DUVAR HAREKET BOZUKLUĞU denir. Bir kalpte ne kadar çok segmenter duvar hareket bozukluğu var ise kalp performansı, kalp gücü yani EF, o kadar düşüktür.
Eko ile kalbin etrafındaki zar incelenir. Kalbin etrafındaki bu zara PERİKARD denir. Eko ile bu zardaki iltihap, yangı, mikrop kapma, kalınlaşma veya sıvı toplanması çok güzel bir şekilde incelenir.
Eko ile kalp kapakçıklarının durumu incelenir. Kalpte 4 adet kapakçık vardır. Bu kapakçıklar: aort, mitral, triküspid ve pulmoner kapaktır. İşte bu 4 kapakçığın DARLIK ve/veya YETMEZLİKLERİ eko ile ortaya konur.
Eko ile kalpteki DELİKLER incelenir. Kalpte oluşan doğuştan veya sonradan gelişen ASD ve/veya VSD ortaya konur. ASD kalbin kulakçıklar arasındaki (atrium) membran yapısındaki duvarda oluşan delik anlamındadır. Bu delik bir veya birden fazla olabilir.
Eko ile doğuştan oluşan kalp hastalıkları tanınabilir. Bu hem bebeğin anne karnındayken de olabilir hem de doğumdan hemen sonra da olabilir.
Eko ile kalpten çıkan büyük damarların çapları ölçülebilir. Böylece çıkan aort anevrizması, arkus aort büyümesi gibi hastalıklar ortaya konulabilir.
Eko ile kalpten çıkan ana damarlarda ki yırtılma ve diseksiyonlar da ortaya çıkarılır. Böylece acil şartlarda hayati öneme sahip ameliyatların erkenden yapılmasına olanak verir.
Eko ile kalp içindeki pıhtılar ve kalp yırtılması ile oluşan kanamlar çok net bir şekilde görülür.
AMELİYAT SIRASINDA EKO YAPILIR MI?
Ameliyat sırasında da eko yapılabilir. Ameliyat sırasında yapılan Eko iki türlüdür:
1- TransTorasik
2- TransÖzofajial (TEE)
Transtorasik eko, yukarıda bahsettiğimiz eko işleminin ameliyat sırasında uygulaması gibidir. Kalp dışındaki diğer organların ameliyatlarında kalp performansına bakmak amacıyla yapılabilir. Bu durumda, yukarıda anlattığımız eko yapılma işlemi değişir ve tam anlamıyla STERİL bir işlem yapılır. Hastanın göğsü açılır ve steril jel sürülür ve ekonun probu bu sefer steril bir torba içine sokulur ve hastanın göğsüne prob konulup kalp görüntülenir. Eko cihazı yine aynı cihazdır. Bu ismi verilmesinin sebebi: Trans, ‘o yol kullanılarak yapılan işlem' anlamındadır. Yani Trans Torasik, torasik yani göğüs kafesi yolu kullanılarak yapılan eko anlamındadır. Probdan çıkan ses dalgaları göğüs kafesi üzerinden kalbe gider ve tekrar döner ve dalgalar monitörde kalbin şeklini oluşturur.
TEE olarak bilinen eko ise, Trans Özofajial demektir. Trans kelimesinin ne olduğunu üst tarafta açıkladık. Özofajial ise yemek borusu demektir. Yani Trans Özefajial, yemek borusu kullanılarak yapılan kalp ekosu anlamındadır. İşlemin nasıl yapılacağını anlatmaya gerek yok, aşağıdaki videoda görüyorsunuz J. Bu işlemde prob hastanın ağzından yemek borusuna doğru sokulur. Özofagus yani yemek borusu kalbin tam arkasından geçtiği için TEE sırasında yapılan ekonun görüntüsü mükemmeldir. Yani en iyi eko görüntüsü TEE ile elde edilir. Çünkü neredeyse kalp ile prob arasında herhangi bir büyük doku bulunmaz. Halbuki Transtorasik eko da prob ile kalp arasında göğüs kemiği bulunmaktadır.
TEE yapılırken videodaki görüntü sizi korkutmasın, bu esnada hasta genel anestezide olduğu için hiç bir şey hissetmemektedir.