YAŞLI HASTA İLE İLETİŞİM NASIL OLMALIDIR?

Türkiye'nin popülasyonu giderek yaşlanmaktadır. Yaşlılık fiziksel, psikolojik ve sosyal boyutları ile değerlendirilmesi gereken bir süreçtir.

Yaşlı erişkinler ile sağlık profesyonelleri arasındaki iletişim, normal yaşlanma süreci, yaşa bağlı özel problemler (duyu kaybı, hafızada gerileme gibi) ve yaşlanmaya psikososyal uyum problemleri (kimlik kaybı, emeklilik gibi) nedeni ile daha da engellenir.

İLETİŞİM VE YAŞLILIK

  Genel olarak iletişim süreci karmaşıktır ve yaşlılarda bu süreç daha fazla karmaşık olabilir. Yaşlı hastaların hekimleri ile daha çok iletişime ihtiyaç duydukları bir zamanda yaşamlarındaki ve bedensel değişiklikler nedeni ile bunu başarmaları zor olmaktadır. 

HASTADAN KAYNAKLANAN İLETİŞİM GÜÇLÜKLERİ

  Anlıyormuş gibi davranması, çok kolay unutması, düşük eğitim seviyesine sahip olması, görme yetersizliğinin bulunması vb.

SAĞLIK ÇALIŞANINDAN KAYNAKLANAN İLETİŞİM GÜÇLÜKLERİ

Sağlık çalışanlarının tıbbi terimler kullanması, tedavi ve işlem hakkında yeterli açıklama yapmaması, hastanın anlayıp anlamadığına dikkat etmemesi vb.

ÇEVREDEN KAYNAKLANAN İLETİŞİM GÜÇLÜKLERİ

  Ortamın gürültülü olması, aile bireylerinin olmaması, odanın aydınlatılmasının yetersiz olması vb.

İLETİŞİMİ ETKİLEYEN SAĞLIK PROBLEMLERİ

  Bilişsel problemler iletişimden etkilenir. Ayrıca kalp hastalıkları, uyku problemleri, işitme kayıpları ve kireçlenme gibi kronik hastalıklar iletişimi engelleyebilir. Yaş nedeni ile konuşma sesinde titreme olabilir. Bazen ses ve konuşma muayenesi gerekebilir. Beyin felci iletişim becerilerini etkiler. Beynin sol yarım küresini etkileyen inmeler bir dil sorunu olan söz yitimine neden olabilir. Wernicke ses yitiminde hastalar akıcı bir şekilde konuşur ama yanlış kelime kullanırlar, hatta bazen yeni kelime üreterek konuşurlar. Bu dil sorunları da iletişimde azalmaya neden olur.

  Bu anti-sosyal sonuçlar unutkanlık, bunama, görme problemleri ve titreme hastalığında da görülebilir.

DOKTORLAR İÇİN İLETİŞİM İPUÇLARI

  Yaşlı hastalara daha fazla zaman ayırın. Dikkat dağıtıcılardan kaçının. Yüzünüz hastaya dönük olsun. Göz temasını koruyun. Dinleyin. Yavaş net ve yeterince yüksek sesle konuşun. Çizelgeler, modeller ve resimler kullanın. Her seferde bir konuyu konuşun. Talimatları basitleştirin ve yazılı hale getirin. En önemli noktaları sık sık özetleyin. Hastalara soru sorma ve kendilerini ifade etme fırsatı verin.

PERSONEL İÇİN İLETİŞİM İPUÇLARI

  Yaşlı hastaların randevularını günün erken saatlerine verin. Onları selamlayarak karşılayın. Onları sessiz ve rahat bir alanda oturtun. Okumayı kolaylaştıran şeyler yapın. Hastalara fiziksel olarak eşlik etmeye hazır olun. Zaman zaman onları kontrol edin. Hastayı rahat ve odaklanmış tutun. Selamlayarak yolcu edin.

ÖZEL DURUM OLAN YAŞLILARLA İLETİŞİM

Görme kaybı/yetersizliği olan yaşlılarla iletişim:

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ DİKKAT ETMESİ GEREKEN NOKTALAR

  Odaya girdiğinde kendi ismini vererek konuşmaya başlamalı. Aydınlatmayı uygun bir şekilde sağlamalı. Hemşirelik girişimlerini uygularken ayrıntılı bilgi vermeli. Odadan ayrılırken hastaya bilgi vermelidir.

İşitme-duyma kaybı/yetersizliği olan yaşlılarla iletişim:

  Yaşlılığa bağlı olarak ortaya çıkan işitme bozukluklarına ‘'presbikuzi'' denilmektedir. Presbikuzili kimselerin en çok yakınmaları gelen sesi duydukları ancak anlayamadıkları şeklindedir. İşitme cihazı kullanılması gerekir.

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ DİKKAT ETMESİ GEREKEN NOKTALAR

  Yaşlıyla iletişime geçmeden önce ortamdaki gürültüleri azaltmalı. Konuşmaya başlamadan önce yaşlı hastanın dikkatini çekmeli. Hangi kulağının daha iyi duyduğunu belirleyip o yöne doğru konuşmalı. Hızlı konuşmamalı. Eğer yaşlı birey söylenen kelimeleri anlamamışsa sağlık çalışanı mesajı tekrarlarken farklı kelimeleri kullanmalı; çünkü duyma yetersizliği olan yaşlı hastalar bazı basit kelimeleri daha iyi duyabilir. Yaşlı bireyle konuşurken yüz yüze olmalı. Sık sık geri bildirim almalıdır.

Ses-konuşma ve lisan bozuklukları olan yaşlılarla iletişim:

  Yaşlılığa bağlı olarak ağız boşluğunda sıklıkla karşılaşılan; kas dokusunda, tükürük bezlerinde ve sinir yapılarındaki dış değişiklikler ile ağız boşluğunun doku değişiklikleri ve diş kayıplarıdır.

  Yaşa bağlı olarak gırtlakta değişimlerin meydana geldiği ve ses bozukluklarının olduğunun bilinmesi yaşlı hastalar açısından önemlidir. Tükürük yaşla beraber kimyasal değişikliğe uğrar. Daha kalın ve daha akışkan olmayan bir hal alır ve bu yaşlılarda ağız kuruluğu, ağız iç tabakası ve dişlerde bakteriyel ve mantar enfeksiyonları, dilde çatlama, dil iltihabı, dudaklarda çatlama, tükürük bezi iltihabı, diş eti iltihabı gibi sorunlara neden olur.

SAĞLIK ÇAŞIANLARININ DİKKAT ETMESİ GEREKEN NOKTALAR

  Mümkün olduğunca yavaş ve akıcı konuşmalı. Mantıklı ve açık direktifler verilmeli. Cümlenin en basit formları kullanılmalı. Tıbbi terimler kullanılmamalı. Hastanın anladığından emin olunmalı.

Bunama hastalığı olan yaşlılarla iletişim:

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ DİKKAT ETMESİ GEREKEN NOKTALAR

  Bunama hastalığı olan yaşlı yetişkinlerle konuşurken yumuşak sesle ve sabırla yaklaşılmalı. Tiz ve yüksek volümlü sesle yapılan ifadelerden kaçınılmalı. Bunama hastalığı olan yaşlı yetişkinlerle yavaş konuşmaktan kaçınılmalı. Konuşmanın hedefleri doğrultusunda farklı türden sorular oluşturulmalı, sorular bunama hastalığı olan yaşlıyı test eder gibi olmamalı. Basit cümleler kullanılmalı. Konuşurken anlamayı kolaylaştırmak için cümle kelimesi kelimesine tekrar edilmeli.

Yasal Uyarı

Bu sitenin içeriği ziyaretçilerini bilgilendirmeye yönelik hazırlanmış olup sağlıkla ilgili konularda tıbbi teşhis, tedavi veya reçete bilgisi özelliği taşımaz. Site, sağlıkla ilgili tüm konularda en doğru bilginin hastayı muayene eden doktorundan öğrenilebileceğini savunur. Sitedeki bilgiler bu amaçla kullanılmamalıdır. Bu bilgilerin yanlış anlaşılması veya kullanılmasından doğabilecek mağduriyetlerden bu site sorumlu tutulamaz.Bu sitedeki bilgileri kopyalama, nakletme veya diğer kullanımlar kesinlikle yasaktır. Web sitesindeki bilgilerin kullanımı 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine ve site sahibinin iznine bağlıdır. Tüm kullanıcılar yukarıda belirtilen yasal uyarıyı tamamen ve çekincesiz olarak kabul etmiş sayılırlar.