REHABİLİTASYON NEDİR ?

rehab.png Bir kişinin fizyolojik ve anatomik bozuklukları ve çevresel kısıtlılıklarıyla, mevcut bireysel potansiyelinin, eğitim yardımıyla boş zaman aktiviteleri, mesleki aktiviteler, sosyal, psikolojik ve fiziksel gelişimidir. Daha basit bir ifade ile rehabilitasyon, fonksiyonel bağımsızlığı artırmak ile ilgilenir, yaşlılarda yaşam kalitesi büyük oranda fonksiyonel bağımsızlığın artması ile doğru orantılıdır. Rehabilitasyon çok kısa bir tanım ile özürlülüğü azaltmaktır. Özürlülüğün yaşla görülme olasılığı artar. Yaşla özürlülüğe yol açan durumlar, inme, eklem iltihabı, kalp ve akciğer hastalıkları, femur kemiği kırığı ve damar hastalıklarıdır.

 

Yaşlıların rehabilitasyonu gençlerinkinden farklı mıdır?

1.    Yaşlılarda komorbid durumlar daha fazladır, rehabilitasyonu planlarken herbiri ayrı ayrı göz önüne alınmalıdır. Ayakbileği torsiyonu genç bir insanda minor ve çok kısa süren olumsuz etki oluştururken, yaşlıda genel dekondisyondan olan proksimal kas güçsüzlüğü veya ciddi bir artrit ile birlikte olursa, walker veya koltuk değneği kullanımına sebep olabilir. Vücut ağırlığı taşıma tolere edilene kadar tam bağımsızlık söz konusu olmayabilir. Bir kişi fiziksel olarak sağlıklı olmasına rağmen, kognitif fonksiyonlardaki bozukluklar gözetimsiz yaşamı imkansız kılabilir. Kardiak veya solunum problemleri egzersiz toleransını olumsuz etkileyebilir, hastanın rehabilitatif qirisimlere katılımını engelleyebilir.

2.       Yaşlı hastaLarın da düşük fonksiyonel rezervleri vardır ve homestazı sürdürmeleri zordur. Bu nedenle yaşlı hastaLar akut hastalık ve bozukluk hafif olsa bile fonksiyoneL düşüşe daha meyillidir.

3.       Yaşlı hastaların çoğu emekli olduğu için mesLeki sorunlar daha azdır. Bu hastaların yasamında boş zaman aktiviteleri daha önem kazanır. Bunlar yaşlıların hayattan zevk alması için

4.       başta gelen aktivitelerdir. Bunlara gereken önem verilmelidir. 

Rehabilitasyon evreleri nelerdir ?

1. Değerlendirme:  Sorunların tanınması ve ortaya konması

2. Planlama:  Sorunların analizini yapma ve hedefleri belirleme

3. Tedavi:  Özürlülük ve engelliliği azaltma girişimleri

4. Değerlendirme:  Girişimlerin etkinliğini kontrol etme ve gözden geçirme

5. Bakım:  Özürlülüğün olumsuz sonuçlarını azaltma

6. Tavsiyelerde bulunma:  Hasta ve bakımverenlerin başa çıkma stratejilerini oluşturma. 

Rehabilitasyon hedefi oluşturma

Rehabilitasyon hedefinin hastaya açıklanması çok önemlidir. Bu hasta değerlendirildikten ve tüm rehabilitasyon girişimleri planlandıktan sonra yapılmalıdır. Başarılı hedefler için;

1. Hastanın şartlarına ve problemlerine uygun olmalı

2. Hasta, bakım verenler ve rehabilitasyon takımı ile qorüsulüp, tartışılmalı

3. Hedefler gerçekçi olmalı, herkes her şeyi yapamaz

4. Rehabilitasyon hedefi net olmalı.

 

 

YAŞLANMA VE EGZERSİZ

Yaşlılarda hareket yeteneğinin azalmasına, beyin ve kalp hastalıkları, sürekli devam eden hastalıkları, kas ve iskeletteki işlev kayıpları neden olur. Bu kayıpları geri döndürmede geriatrik rehabilitasyon uygulanır. Yani fiziksel aktivite ve egzersiz yaparak sağlıklı yaşlanmayı hedefler. 

YAŞLANMANIN ETKİLERİ VE İNAKTİVİTE

Yaşlanma sürecinde, vücutta bazı değişiklikler olur. Eklem ve kas kuvvetinde azalma gibi. Kaslarda ufalmalar meydana gelir. Bu küçülmeler en fazla gövde ve bacakta olur. İnsanın yaşlandığında giderek küçülmesinin nedeni budur. Vücut duruşunda bozulmalar ve denge kaybı sonucu düşmeler meydana gelir. Böylece hareketsiz kalırlar. Fiziksel aktivite yapmazlar.

 

FİZİKSEL AKTİVİTENİN YOL AÇTIĞI SORUNLAR

Hareket azlığı düşme riskinin artmasına, büyümenin azalmasına, kemik erimesine, depresyona, nefes darlığına, untkanlığa neden olur. Böylece asosyalleşirler.

 

DÜZENLİ FİZİKSEL AKTİVİTE VE EGZERSİZ

Günlük hayattaki hareketlerimiz, fiziksel aktivitelerdir. Fiziksel aktivite, sağlıklı yaşam için önemlidir. Bükme, aerobik ve denge egzersizleri yapılmalıdır. Fiziksel aktivite ve egzersizin yararları:

_Kas kuvveti ve esnekliğin artması

_Kemik kaybının ve kırılganlığın azalması

_Aşırı kilonun azalması(yağsız vücut)

_Hastalık riskinin azalması, el ayak hareketlerinin artması

_Beyin faaliyetlerinin artması

_Yaşam ve uyku kalitesinin artması

_Kaygı ve depresyonun azalması

 

EGZERSİZ UYGULAMALARI

Yaşlılara tahammül edemeyecekleri vücut geliştirme egzersizleri, koşma, bisiklet gibi egzersizler düzenlenmeli. Ve bunu sürekli yapmalıdırlar. Bu egzersizler kişiye özel olmalı. Yaşlılara uygulanan egzersizler:

_Kuvvetlendirme ve esneklik egzersizleri

_Denge ve yürüyüş

_Vücut geliştirme, pilates, yoga ve tai chi(meditasyon)

Egzersizler hafiften ağıra doğru ısınarak başlar soğuyarak bitirilir. Bu egzersizlerle, vücut esnekliğini ve direncini artırmayı hedefler. Sarkmayı önler. Yapılan nefes egzersizleriyle, kalbe yardımcı olunur.

 

ESNEKLİK EGZERSİZLERİ

Germe egzersizleriyle kasların gevşemesi ve eklemlerin hareketlenmesi sağlanır. Böylece düşmelerin ve yaralanmaların önlenmesi hedeflenir. Germe hareketi nazikçe, rahat bir pozisyonda yapılmalı.

 

DENGE VE KOORDİNASYON EGZERSİZLERİ

Kulaktaki ve beyindeki dengeyi sağlayan sistemler bozulduğunda denge bozulur ve düşmeler meydana gelir. Düz çizgide yürüme, gözleri kapatıp açarak tek ayak üstünde durmak dengeyi geliştirir.

 

AEROBİK EGZERSİZLER

Dolaşım ve solunum sistemine fayda sağlar. Yaşlılara egzersiz olarak tempolu yürüme, bisiklete binme, bahçe işleri, balık tutma gibi işler olabilir. Yaşlılar için haftada 3-4 gün 20-40 dk. yapılabilir.

 

YÜRÜYÜŞ

Günde 20-60 dk. İle haftada 3-5 gün yapılmalı. Isınma soğuma ve germe olarak yapılır. Her defasında farklı bir parkurda, müzik eşliğinde toplu halde olduğu zaman daha iyi motive olunur.

KALİSTENİK EGZERSİZLER

Tempo, süre, sabır, bükülme ve germe egzersizleridir. Genellikle geriatrik rehabilitasyonlarda kullanılr. Ritmik ve sayı sayılarak yapılmalı. Müzikle yapılırsa motive edici olur.

TAİ CHİ,  YOGA VE PİLATES

Tai Chi, önceden Çin de savaş tekniği olarak kullanılır. Şimdi ise yaşlılar için bir egzersiz programıdır. Tai Chi dengeyi, hareket kontrolünü, kemik kalitesini artırır. Kendini daha iyi hissetmesini sağlar. Stresi önler. Yoga, dengeyi geliştirip düşmeyi azaltır. Yaşam kalitesini artırır. Pilates dengeyi geliştirir.

EGZERZİSİN YAPILMAMASI GEREKEN DURUMLAR

_Ağır kalp hastaları

_Kontrol edilemeyen tansiyon

_Ağır kas iskelet hastaları

Yasal Uyarı

Bu sitenin içeriği ziyaretçilerini bilgilendirmeye yönelik hazırlanmış olup sağlıkla ilgili konularda tıbbi teşhis, tedavi veya reçete bilgisi özelliği taşımaz. Site, sağlıkla ilgili tüm konularda en doğru bilginin hastayı muayene eden doktorundan öğrenilebileceğini savunur. Sitedeki bilgiler bu amaçla kullanılmamalıdır. Bu bilgilerin yanlış anlaşılması veya kullanılmasından doğabilecek mağduriyetlerden bu site sorumlu tutulamaz.Bu sitedeki bilgileri kopyalama, nakletme veya diğer kullanımlar kesinlikle yasaktır. Web sitesindeki bilgilerin kullanımı 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine ve site sahibinin iznine bağlıdır. Tüm kullanıcılar yukarıda belirtilen yasal uyarıyı tamamen ve çekincesiz olarak kabul etmiş sayılırlar.