Gastrointestinal (GİS) yani mide - barsak sisteminin fonksiyonel rezerv kapasitesi büyük olduğundan, yaşlanmanın gastrointestinal  fonksiyonlar üzerine rölatif olarak küçük bir etkisi vardır. Buna rağmen, mide - barsak sisteminin hastalıkların sıklığı yaşlanmayla artar. Yaşlanmayla birçok sistemde meydana gelen fizyolojik ve patolojik değişiklikler mide - barsak sisteminin yapı ve fonksiyonunu etkiler ve GiS hastalıklarının  farklılıklara neden olur.

Ağız: Tat duyusu yaşla azalır. Yiyeceklerin tadını ayırt edebilme kabiliyeti azalır. Yaslanmayla tokluk hormonu olan kolesistokinin artması anoreksiaya neden olur. Bazal tükürük salgısı yasla azalırken, uyarılmış tükürük üretimi değişmez. Dişler frajildir, gingivalarda çekilme, diş renginde değişme olur. Dilin qücü azalır. Tat tomurcuklarının sayısı değişmez, lingual papillalar daha azdır.

 

Özofagus: Sağlıklı kişilerde yaşlanmanın özofagusun motor ve sensoryal fonksiyonu üzerine minimal etkisi vardır. Üst özofagus sifinkter basıncı yasla azalırken [yutmayla uyarılan relaksasyonda gecikme] alt özofagus sifinkter basıncında değişiklik olmaz. Önceleri "presbiözofaqus" olarak tanımlanan [kontraktil qücünde azalma, polifazik dalgalar, parsiyel sifinkter relaksayonu ve özofagial dilatasyon) ve yaşlanmaya bağlanan durumun daha çok özofagusu etkileyen nörolojik ve vasküler hastalıklardan kaynaklandığı düşünülmektedir.

Mide: Yaslanmanın midenin asit sekresyonu üzerine önemli etkisi olmamasına rağmen, asit üretimini azaltan durumlar yaslıda daha sıktır. Mukozal kan akımı, mukozal prostaglandin, glutatyon, bikarbonat ve mukus sekresyonu gibi sitoprotektif faktörler yaşla azalır. Bu değişiklikler peptik ülser riskini artırır. Gastrik boşalma ve yaslanmayla ilgili veriler çelişkilidir. Sıvı gıdaların boşalmasında gecikme solidlere oranla daha belirgindir. Gastrik boşalmadaki gecikmeler muhtemelen beraber bulunan hastalıklar ve kullanılan ilaclara bağlıdır.

İnce barsaklar ve kolon: İlaçların ve besinlerin emilimi bazı vitamin ve elementler [kalsiyum, çinko gibi) hariç genellikle yaslanmadan etkilenmez. D vitamini reseptörlerinin yoğunluğu azaldığı için, ince barsakların D vitaminine duyarlılığı azalır. Bu da kalsiyumun aktif transportunu bozar. Yaslıda laktoz intoleransı sıktır, diyetle kalsiyum az alınmasına neden olur.

İnce barsak motilitesi genellikle sağlamdır. Villuslarda kısalma ile villus yüzeyinde azalma meydana gelir. Divertikülozis 50 yaşın üstündeki kişilerin 1/3'ünde. 80 yaşın üstündeki kişilerin 2/3'ünde bulunur. Lifli gıda alımının azalması ve hareket azlığı sigmoid kolonda yüksek intraluminal basınca yol açar. Ayrıca elastin ve kollajen birikmesi yaslanan kolonun kompliyansını azaltır. Kolondaki nöronal yoğunluk azalır fakat kolonik transit zamanı değişmez. Kolon transit zamanı yaşlanmayla önemli farklılıklar göstermez ancak pek çok araştırmada 65 yaşın üzerinde konstipasyon sıklığının arttığı bulunmuştur. Yaşlanmayla ilişkili konstipasyonun sebebi tamamen anlaşılamamıştır. Kolon transit çalışmaları, konstipe yaşlılarda sol kolon geçişinin yavaş olduğunu göstermiştir.

Yaşlanmayla fekal inkontinans prevalansındaki artışın anal sifinkter fonksiyonunda meydana gelen yaşa bağlı değişikliklerden mi, yoksa anal sifinkteri etkileyen hastalıkların yaslıda daha sık görülmesinden mi kaynaklandığı açık değildir. Yaşlanmayla istirahat halindeki ve maksimum ıkınma sırasındaki anal sifinkter basıncı azalır.

Hepatobiliyer sistem: Yaşlanmayla hepatik kan akımındaki azalmayla birlikte karaciğerin kitlesi ve volümü de azalır. Karaciğerin metabolik fonksiyonu yasla azalmasına rağmen, karaciğer enzim aktivitelerinde genç ve yaşlı arasında fark yoktur. Karaciğer fonksiyon testleri değişmez ve albumin sentezi genellikle korunmuştur Hepatik kan akımına bağımlı olan fazl metabolizması (oksidasyon, redüksiyon, hidroliz) yaşlanmayla azalmasına rağmen, sitokrom P450 enzim sistemi genellikle sağlamdır. Faz II metabolizması (konjüqasyon) ise çok az etkilenir.

Safra taşı insidansı yasla artar. 80 yaşın üstündeki kadınlarda sıklığı %40'dır. Yaşlanmayla safranın litojenik özelliği artar. Ayrıca periampuller divertikül insidansı da artar, bu da safra stazına yol açar.

Pankreas: Yaşlanmayla pankreas kitlesinde orta derecede azalma olmasına rağmen ekzokrin fonksiyonu değişmez. Yaşlanmayla oluşan pankreas fibrozu yamalı şekildedir. Fibrozis ve yağlanmadan dolayı yasla pankreasın ekojenitesi artar, Pankreatik duktusun çapı artar, 3 mm üzerinde ise patolojiktir. Pankreatik B-hücre sekresyonu insülin rezistansı bulunduğundada düşüktür.

 

Yasal Uyarı

Bu sitenin içeriği ziyaretçilerini bilgilendirmeye yönelik hazırlanmış olup sağlıkla ilgili konularda tıbbi teşhis, tedavi veya reçete bilgisi özelliği taşımaz. Site, sağlıkla ilgili tüm konularda en doğru bilginin hastayı muayene eden doktorundan öğrenilebileceğini savunur. Sitedeki bilgiler bu amaçla kullanılmamalıdır. Bu bilgilerin yanlış anlaşılması veya kullanılmasından doğabilecek mağduriyetlerden bu site sorumlu tutulamaz.Bu sitedeki bilgileri kopyalama, nakletme veya diğer kullanımlar kesinlikle yasaktır. Web sitesindeki bilgilerin kullanımı 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine ve site sahibinin iznine bağlıdır. Tüm kullanıcılar yukarıda belirtilen yasal uyarıyı tamamen ve çekincesiz olarak kabul etmiş sayılırlar.